‘Ontstaan moreel trauma is afhankelijk van sociale omgeving’

De term ‘moreel trauma’ krijgt onder psychologen steeds meer aandacht. Behandelaren focussen daarbij vooral op individuele gevoelens van schaamte en schuld. Het is echter belangrijk om ook te kijken naar de invloed van de sociale omgeving – die is namelijk mede bepalend voor het ontstaan van moral injury, zegt sociaal psycholoog en onderzoeker Hans te Brake.

 

Beladen woorden : Oorlogsbron uitgelicht

In de WO2-zoekmachine Oorlogsbronnen.nl komen miljoenen bronnen uit honderden verschillende erfgoedcollecties samen. Iedere bron kent een eigen verhaal en achter elk verhaal schuilen verschillende bronnen. Dit keer in ‘Oorlogsbron uitgelicht’: de rol van films in collectieve herinnering. Op Oorlogsbronnen.nl vind je ruim 1.300 video’s uit en over de Tweede Wereldoorlog. Je verder verdiepen in dit onderwerp?

Een kritische blik op het verleden : Interview

Hoe reageren mensen wanneer ze geconfronteerd worden met films over de Holocaust? In welke mate verhouden ze zich kritisch tot wat ze zien? De Duitse historicus Stefanie Rauch promoveerde in 2014 aan de University of Leicester op een onderzoek naar deze vragen. Momenteel bestudeert ze als postdoc onderzoeker aan het University College London een andere ‘beeldvraag’: hoe medeplichtigen aan de Holocaust zich in videogetuigenissen presenteren.

Getuigenis en spraakverwarring : onderzoek

Shoah (1985) is misschien wel de bekendste Holocaustdocumentaire. Voor de film nam regisseur Claude Lanzmann honderden interviews af met Joodse overlevenden, Duitse daders en niet-Joodse Poolse omstanders. De getuigenissen in de 9,5 uur durende documentaire zijn onderwerp geweest van Holocaustonderzoek wereldwijd. Maar een gedegen onderzoek naar de getuigenissen van Poolse omstanders wordt bemoeilijkt door de verschillende Poolse film- en tekstversies die in omloop zijn.

Oorlogstrauma’s voor een draaiende camera : interview

De carrière van documentairemaker Willy Lindwer omspant 50 jaar. In die halve eeuw maakte hij vele tientallen films, waaronder 23 films over de Holocaust. In 1988 won hij een Emmy Award voor De laatste zeven maanden van Anne Frank, in 1993 een Gouden Kalf voor Kind in twee werelden, over het naoorlogse leven van Joodse onderduikkinderen.

Kijken door de lens van de nazi’s : column

“Bijna al het fotografisch materiaal dat we van de Holocaust hebben, is gemaakt door de nazi’s, door de Duitse propagandadienst. Ik denk dat het echt belangrijk is dat mensen die deze beelden zien, begrijpen dat ze kijken door een Duitse lens.” 

Aan het woord is de Canadees-Amerikaanse theater- en museumwetenschapper Barbara Kirshenblatt-Gimblett. Zij doet deze uitspraak in de gedramatiseerde documentaire Who Will Write Our History. Deze film, gemaakt door Roberta Grossman, zal de komende maanden op verschillende plaatsen in Nederland te zien zijn.

Verdriet moet stromen : Bij het thema

Documentaires over de Tweede Wereldoorlog zijn meestal niet gemaakt om je te doen glimlachen. Toch overkwam me dit laatst bij Numbered, te zien op Netflix. Een tedere documentaire, waarin de laatste overlevenden van Auschwitz geïnterviewd worden over de betekenis van hun kampnummer. De documentaire gaat niet alleen over het kamp, maar ook over terugkeer en herstel. En, tot mijn verrassing, over de liefde. Een oud echtpaar vertelt innemend over de impact van hun eerste aanrakingen, in een Israëlische kibboets na de oorlog.

Herdenken anno 2019

Met het langzaam verdwijnen van de generatie die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, rijst de vraag: hoe herdenken wij, Millenials, deze geschiedenis? En hoe kijkt generatie Z, mensen geboren tussen 1995 en 2010, hier tegenaan?

De ‘populaire’ verwerking

75 jaar na de bevrijding zorgen populaire producties, zoals Soldaat van Oranje. De musical (New Productions, 2010) en de Holocaustfilm Süskind (Fuworks, 2012) ervoor dat de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog overgedragen wordt aan nieuwe generaties. 

Dit doen de producenten niet alleen door middel van de musical of de film, maar ook door het opzetten van verschillende educatieveen herdenkingsprojecten. Op deze manier zorgen populaire pro ducties voor een nieuwe dimensie in de herinneringscultuur. In mijn onlangs verdedigde proefschrift ‘Echte Helden’. 

‘Ik had maar één vraag : dokter, heb ik een trauma?’

Onderzoeksjournalist Linda Polman publiceerde dit jaar Niemand wil ze hebben, een boek over het Europese vluchtelingenbeleid en trok daarbij onthutsende parallellen met de Tweede Wereldoorlog. Bij het schrijven putte zij uit een ingrijpende ervaring in een Rwandees vluchtelingenkamp. Voor Impact Magazine blikt ze daarop terug en vertelt hoe die traumatische gebeurtenis haar een betere journalist heeft gemaakt.

Pagina's