Het is een herfstige dag, snel donker en buiten waait de wind om de kliniek van ARQ Centrum’45 in Oegstgeest heen. Een dag om onder een dekentje te kruipen met Netflix op tv. Tegenover mij zit een jonge vrouw, aftastend in contact. Ze is opgenomen en ik ben aan haar gekoppeld als traumabehandelaar. De stiltes die vallen worden benadrukt door het geluid van de regen. Ze heeft alle reden om mij niet toe te laten. Ouders die er nooit voor haar waren, partners die haar letterlijk afbraken. Telkens weer gaf ze haar vertrouwen, maar raakte zij zichzelf verder kwijt.

Ook vrouwen werkten tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met de Duitse bezetter – een feit waar nog altijd een hardnekkige taboesfeer omheen hangt. We herinneren ons deze ‘foute’ vrouwen steevast op dezelfde manier: als losbandige figuren die na de bevrijding slachtoffer werden van de opgekropte volkswoede. Dat beeld laat zien hoe we vrouwen nog steeds liever als slachtoffers dan als daders zien. Het maakt ook duidelijk hoe hardnekkig onze moralistische blik op vrouwelijke seksualiteit is en hoe ongemakkelijk we het vinden om kritisch te reflecteren op onze eigen nationale moraal.

Dit jaar is het 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd na de Tweede Wereldoorlog. In de afgelopen 80 jaar hebben we geen oorlog meer gehad in Nederland. Toch blijft die oorlog ook 80 jaar na dato voor sommige mensen, vaak geboren na de oorlog, nog voelbaar. De kinderen en kleinkinderen van overlevenden van de Tweede Wereldoorlog en Duitse bezetting in Europa en van de Japanse bezetting in Zuidoost-Azië kunnen tot op de dag van vandaag de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in hun leven ondervinden. De erkenning voor en kennis daarover ontwikkelen zich steeds verder.

De loopbaan van veel gz-psychologen verloopt in een rechte lijn; studeren, werken in de ggz, naar de gz-opleiding, en aan het werk als gz-psycholoog. Zo niet de carrière van Elise Griede. 25 Jaar na het afronden van haar master Psychologie heeft zij pas dit jaar de gz-opleiding afgerond om in ARQ Centrum ’45 veteranen met ptss te gaan behandelen.