In het leven van het echtpaar Martine L. en Rinke S. is de oorlog elke dag aanwezig. De opa van Martine is vermoord in concentratiekamp Neuengamme. De vader van Rinke was overtuigd nazi: NSB-lid, volgde de SS-opleiding, was bewaker in Kamp Westerbork en trad aan het eind van de oorlog in dienst bij de Ordnungspolizei van het Duitse leger.

Sinds een aantal maanden groeit er een klein jongetje in mijn buik. Wat had ik dat graag aan mijn grootouders verteld! Helaas zijn zij al jaren geleden overleden. Toch fantaseer ik af en toe over hun reactie. Zouden ze net zo blij zijn geweest als 36 jaar geleden, toen mijn moeder hen vertelde dat ze in verwachting was van mij?

Natuurlijk waren ze in de eerste plaats dolgelukkig dat ze opa en oma werden, maar ik vermoed dat er meer aan de hand was. Eindelijk waren er weer drie generaties in onze familie. Nieuw leven helpt tegen de dood. Hitler had definitief niet gewonnen.

Kees Ribbens schrijft over de betrokkenheid van Oekraïners bij herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Hoe zou er meer ruimte kunnen ontstaan om ook de ervaringen van Oekraïner zelf ten tijde van de Tweede Wereloorlog een plek te bieden? 

"Als ze vertelden over hun leven lieten mijn ouders het nooit na om te noemen of gebeurtenissen voor of na "de oorlog" plaatsvonden. Vandaag de dag kent Oekraïne een nieuwe scheidingslijn tussen 'voor' en 'na' - 24 februari 2022."